Τρίτη, 28 Μαΐου 2013 23:48 |

Κυνήγι «μαγισσών» η φοροδιαφυγή στην Ευρώπη

Εξαντλώντας τις προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής, ιδιαίτερα στις χώρες με μεγάλα ελλείμματα, και με στόχο την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε τροχιά ανάπτυξης η Ευρώπη επιζητεί, τώρα, να βάλει τάξη στα φορολογικά της έσοδα.

Δεν πρόκειται για κεραυνό εν αιθρία. Πρόκειται, όμως, για μια συζήτηση που άνοιξε αργά. Και κυρίως μετά την τεράστια οικονομική και κοινωνική ζημιά που προκάλεσαν τα «προγράμματα βοήθειας», ιδιαίτερα στις χώρες του Νότου.

Η μάχη κατά της φοροδιαφυγής, που ξεκίνησε επίσημα η Ευρώπη από τη Σύνοδο Κορυφής της 22ας Μαΐου αποσκοπεί στην καταπολέμηση της απάτης από τη μη καταβολή ΦΠΑ, στη φορολόγηση των τόκων αποταμιεύσεων σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες με τη σύναψη ειδικών συμφωνιών έως το τέλος τους 2013, στην προώθηση της πρότασης της Κομισιόν για αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις ροές κεφαλαίων και στη δραστική αντιμετώπιση της φοροαποφυγής από μεγάλες επιχειρήσεις ή μέσω ενδο-ομιλικών συναλλαγών.

Ήδη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε διαπραγματεύσεις με την Ελβετία και τα ευρώ-πριγκιπάτα (το Λιχτενστάιν, το Μονακό, την Ανδόρα και το Σαν Μαρίνο) για την αναθεώρηση των συμφωνιών σχετικά με τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων, προκειμένου είτε να ενημερώνονται άμεσα οι φορολογικές αρχές των ευρωπαϊκών κρατών είτε οι τοκοφορίες να υπόκεινται σε άμεση παρακράτηση φόρου.

O Πρόεδρος της Επιτροπής, Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο, επισήμανε στους Ευρωπαίους ηγέτες ότι «την 1η Ιανουαρίου 2015 η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να έχει δυνατότητα αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών για όλες τις μορφές εισοδήματος». Αλλά... εντός της Ένωσης, η φορολογία αποφασίζεται ομόφωνα. Και αυτή την ώρα δεν υπάρχει ομοφωνία! Έτσι, η αναθεώρηση της Οδηγίας για την αποταμίευση μπλοκάρεται από το Λουξεμβούργο και την Αυστρία.

Όσο για την Κύπρο θεωρείται από πολλούς «μαύρο πρόβατο» σε ό,τι αφορά τον έλεγχο της προέλευσης των χρημάτων καταθετών στο νησί.

Σχετικός έλεγχος της Deloitte αναφέρει ότι ενώ οι έλεγχοι των κυπριακών αρχών εντόπισαν τους τελευταίους μήνες μια ή δύο «ύποπτες» συναλλαγές, οι ελεγκτές της λογιστικής εταιρίας βρήκαν 30 φορές περισσότερες. Σημειώνεται, μάλιστα, ότι στην Κύπρο φιλοξενούνται περίπου 12.000 εταιρίες-φαντάσματα χωρίς φυσική παρουσία στο νησί, και πως τα σχετικά μητρώα εταιριών δεν έχουν εκκαθαριστεί από δεκαετίας ως προς το ποιος κατέχει τι.

Μάλιστα, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα του προβλήματος, αναφέρεται ότι Ρώσος πελάτης της Τράπεζας Κύπρου καταδικασμένος για απάτη (το όνομά του έχει δημοσιευτεί στον ευρωπαϊκό τύπο) χρησιμοποίησε μαζί με συνεργάτες του πέντε κυπριακές τράπεζες για τη νομιμοποίηση 31 εκατομμυρίων δολαρίων, που φέρεται ότι προέκυψαν από εγκληματικές δραστηριότητες.

Στο ίδιο πλαίσιο γίνεται προσπάθεια αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής που επιτυγχάνεται μέσω των φορολογικών παραδείσων. Η ΕΕ ζητά από τα κράτη μέλη, με τη χρήση κοινών κριτηρίων, να προσδιορίσουν τους φορολογικούς παραδείσους και να τους κατατάξουν σε εθνικές «μαύρες λίστες». Επίσης, προτείνεται η θέσπιση κοινού αριθμού φορολογικού μητρώου για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να καταβληθούν προσπάθειες για την υιοθέτηση παγκόσμιων σχετικών κριτηρίων με συντονισμένες θέσεις της ΕΕ έναντι των διεθνών εταίρων της στο G8, στο G20 όσο και στον ΟΟΣΑ.
Το ότι τα θέματα αυτά εμφανίστηκαν στη Σύνοδο, οφείλεται στις διάφορες υποθέσεις που απασχόλησαν πρόσφατα την επικαιρότητα. Η υπόθεση Cahuzac στη Γαλλία, η υπόθεση Hoeness στη Γερμανία: ο Πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομάδας Bayern είχε αποκρύψει πάνω από 10 δις ευρώ στην Ελβετία. Χωρίς να ξεχνάμε τις αποκαλύψεις της offshore Leaks και εκείνες για τα φορολογικά τεχνάσματα της Starbucks, Google και Amazon στο Ηνωμένο-Βασίλειο.

Όταν ζητούνται πολύ βαριές προσπάθειες στον φορολογούμενο για να εξυγιάνει τα δημοσιονομικά, πώς να δικαιολογηθούν αυτά τα τεχνάσματα που επιτρέπουν στις πιο πλούσιες επιχειρήσεις και στους πιο ευημερείς να αποφεύγουν τη φορολόγηση;
Ο Μπαρόζο επισήμανε, πολλές φορές, με έμφαση ότι η συνολική απώλεια εσόδων της ΕΕ, λόγω απάτης και φοροδιαφυγής, για ένα χρόνο οι αντιστοιχεί σε 1 τρισεκατομμύριο ευρώ (εκ των οποίων 120 δις ευρώ μόνον από την υπεξαίρεση του ΦΠΑ), ποσό που ισοδυναμεί με τον κοινοτικό προϋπολογισμό του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου για την περίοδο 2014 – 2020, με το υπολογιζόμενο κόστος των απαραίτητων επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας μέχρι το 2020, αλλά και με το διπλάσιο του συνόλου των ελλειμμάτων των κρατών μελών της ΕΕ!

Ωστόσο, η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής - και κυρίως της φοροαποφυγής - δεν είναι εύκολη υπόθεση. Πολλές, μεγάλες οικονομοτεχνικές εταιρίες καταρτίζουν ανά τον κόσμο σχέδια επιθετικής φοροδιαφυγής για τους πελάτες τους, εκμεταλλευόμενοι τα «παραθυράκια» διαφόρων εθνικών νομοθεσιών ή τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν σε εξωχώριους πελάτες γεωγραφικά ασήμαντες χώρες.

Το «χτύπημα» προς τους φορολογικούς παραδείσους ακούγεται εντυπωσιακό, αλλά στην πράξη είναι πολύ δύσκολο.

Πρώτον, επειδή το κριτήριο χαρακτηρισμού μιας χώρας ως φορολογικού παραδείσου είναι ευάλωτο. Επειδή, αφορά στο αν οι φορολογικοί νόμοι της συγκεκριμένης χώρας είναι διαφορετικοί για τους κατοίκους και τους μη κατοίκους της. Συνεπώς, μια εξομοίωση ως προς το φορολογικό πλεονέκτημα (προς όφελος των λιγοστών κατοίκων διαφόρων νησίδων ανά τον πλανήτη) θα μπορούσε να απαλλάσσει τη χώρα από την ένταξή της σε μαυροπίνακα!

Δεύτερον, επειδή για ορισμένες νόμιμες συναλλαγές (όπως στον τομέα της ναυτιλίας) οι μικρές, ευέλικτες και εχέμυθες τράπεζες των "παραδείσων" είναι σοβαρά εργαλεία!

Αξιοσημείωτη είναι και η έκθεση της Oxfam (διεθνές παρατηρητήριο για τη φτώχεια και την ανισοκατανομή του πλούτου) που κατηγορεί την ΕΕ ότι κάνει τα στραβά μάτια όσον αφορά τα 9,5 τρις ευρώ που είναι κρυμμένα σε ευρωπαϊκούς φορολογικούς παραδείσους.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Oxfam, με βάση στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από την ελβετική Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, τουλάχιστον 14 τρις ευρώ αποκρύπτονται από ιδιώτες σε φορολογικούς παραδείσους σε όλο τον κόσμο, εκ των οποίων περίπου 9,5 τρις στην Ευρώπη ή σε κράτη που συνδέονται με την Ευρώπη.

Η οργάνωση υποστηρίζει ότι το κόστος για τις κυβερνήσεις της ΕΕ ανέρχεται σε 120 δις ευρώ ετησίως σε απώλειες φορολογικών εσόδων, μόνο από τη μη φορολόγηση των τοκοφοριών.

Η ίδια οργάνωση στηλιτεύει το Ηνωμένο Βασίλειο και τις υπεράκτιες κτήσεις του ως το μεγαλύτερο ένοχο, καθώς αντιπροσωπεύει πάνω από 40 δις ευρώ σε απώλεια φορολογικών εσόδων. Ωστόσο, ο Ντέιβιντ Κάμερον έχει στείλει ανοικτή επιστολή προς δέκα φορολογικούς παραδείσους, οι οποίοι συνδέονται με το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως τα νησιά της Καραϊβικής και της Μάγχης, προτρέποντας τα τραπεζικά τους όργανα να αποκαλύπτουν πληροφορίες σχετικά με εταιρικούς τραπεζικούς λογαριασμούς. Γιατί, όμως, να το κάνουν αν δεν υπάρχουν αντίμετρα;

Η φορολογική πολιτική σπάνια συζητείται σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Ωστόσο, τα θέματα της φοροδιαφυγής και του τραπεζικού απορρήτου έχουν αποκτήσει τους τελευταίους μήνες πολιτική σημασία, ιδίως μετά τα σκάνδαλα στη Γαλλία και την Ελλάδα σχετικά με μυστικούς τραπεζικούς λογαριασμούς πολιτικών προσώπων. Επίσης, τριβές προκαλούν τα ελάχιστα ποσά φόρου που καλούνται να καταβάλουν επιχειρήσεις - κολοσσοί που, με πρόσχημα την απασχόληση πολλών εργαζομένων ή την δήθεν καταβολή royalties (δικαιώματα χρήσης σήματος) διαφεύγουν από την εθνική φορολόγηση.

Πρόσφατα, η ιρλανδική κυβέρνηση αρνήθηκε ότι προχώρησε σε προνομιακή φορολογική συμφωνία με την αμερικανική εταιρεία Apple, μετά από τη δημοσίευση έκθεσης της αμερικανικής Γερουσίας, η οποία ανέφερε ότι η εταιρεία κατέβαλε ελάχιστο φόρο επί δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων που διατηρούσε σε ιρλανδικές εταιρείες συμμετοχών.

Σε πρώτο επίπεδο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ελπίζουν να σπάσουν το αδιέξοδο σχετικά με τη λεγόμενη οδηγία για τη φορολόγηση των αποταμιεύσεων, η οποία θα επιτρέψει στις κυβερνήσεις να συλλέξουν πληροφορίες για εισοδήματα από λογαριασμούς στο εξωτερικό που τηρούνται από κατοίκους της ΕΕ. Ο δρόμος, όμως, είναι μακρύς, ανηφορικός και γεμάτος μάγισσες – αν όχι και «μαγικά» κόλπα!

E-mail Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε.